Over Anna Paulowna - algemeen

De gemeente Anna Paulowna werd pas op 1 augustus 1870 ingesteld. Daarvoor behoorde de Anna Paulownapolder tot de gemeente Zijpe. Tijdens de gemeentelijke herindeling per 1 januari 1990 werd Wieringerwaard samengevoegd met de oude gemeente Anna Paulowna. De nieuwe gemeente telt ruim 14.000 inwoners en heeft een oppervlakte van 7.881 hectare.

De gemeente Anna Paulowna bestaat uit de plaatsen:

• Anna Paulowna,
• Breezand,
• Van Ewijcksluis,
• Wieringerwaard en
• Nieuwesluis.

De eerste inwoners van de polder hebben in de relatief korte geschiedenis veel meegemaakt. Van armoede op de westelijke zandgronden rond Breezand tot een overstroming in 1916 aan toe. De komst van de bloembolcultuur, na 1911, bracht uiteindelijk ook het zandgebied welvaart.

Grootvorstin Anna Paulowna

De grootvorstin Anna Paulowna- zuster van tsaar Alexander I - was de echtgenote van Koning Willem II. Zij heeft haar naam gegeven aan de polder die tijdens de regeringsperiode van haar man in 1845 en 1846 ingedijkt en drooggemalen is op de waardgronden tegenover het toenmalige eiland Wieringen. De Anna Paulownapolder is dus nog betrekkelijk jong.  

Gemeentewapen

Het wapenschild van Anna Paulowna symboliseert het land veroverd op het water onder de sterrenhemel. De onderste golven zijn het water, het middelste groene gedeelte het land, de sterren de lucht. De adelaar herinnert aan vorstin Anna Paulowna naar wie de gemeente is genoemd. Zij was de dochter van keizer Paul I van Rusland en echtgenote van koning Willem II. De leeuw die het schild vasthoudt komt sinds de Nassau’s in alle Nederlandse wapens voor. Hij staat van oudsher symbool voor kracht en bescherming.

De officiële tekst die bij het wapen hoort, luidt als volgt: ‘Doorsneden in drieën: I in blauw drie naast elkaar geplaatste zespuntige sterren van goud; II van groen: III in zilver drie golvende dwarsbalken van blauw. Over alles heen een vrijkwartier van zilver, beladen met de gekroonde Russische dubbele adelaar van zwart, hebbende op de borst de letters AP van goud. Het schild ter linkerzijde vastgehouden door een aanziende leeuw van natuurlijke kleur. Bevestigd 24 mei 1872.’

Historie

Een voormalige stroomgeul, het Oude Veer, uitgeschuurd door eeuwenlange werking van eb en vloed, verdeelt de gemeente in een Oostpolder en een Westpolder. Het Oude Veer verenigt de gemeente echter ook. Naast een belangrijk natuurgebied is het Oude Veer een watersportcentrum geworden. Andere stroomgeulen zijn: Kromme Tocht, Lage Oude Veer, Lotmeer en Amstelmeer. Vroeger was er een veerdienst naar Wieringen, dat toen nog een eiland was. Er was ook een trammetje van Van Ewijcksluis naar Schagen. Het hoge gebouw van de Zaaizaad en Pootgoedtelers Vereniging Anna Paulowna (ZAP) in Van Ewijcksluis herinnert hieraan. In 1916 hebben de Oostpolder en een gedeelte van de Westpolder na een stormvloed onder water gestaan. De Amstelmeerdijk was ten oosten van Van Ewijcksluis doorgebroken. Deze stormvloed zette meer delen van de Zuiderzeekust onder water en was de directe aanleiding tot het maken van de Afsluitdijk. De oorspronkelijke bevolking van Gelderse landverhuizers en voormalige dijkwerkers in Van Ewijcksluis is tot de Eerste Wereldoorlog heel langzaam tot 3.000 zielen uitgegroeid. De landverhuizers vestigden zich tussen de Driebruggen en het Westeinde. Al deze mensen kwamen op dit nieuwe land hun geluk zoeken.

Wieringerwaard

De polder Wieringerwaard (1.844 ha) is bedijkt in 1610. Het werk werd grotendeels uitgevoerd door vanuit de omtrek afkomstige (kleine) boeren en landarbeiders. De voorheen bij eb droogliggende, dus vrij hoog gelegen waardgronden, die zoals blijkt uit diverse archeologische vondsten in de late middeleeuwen óók al bewoond waren, zijn na bedijking met hulp van twee (wind)molens leeggemalen. Toen omstreeks 1850 door liberalisatie van het handelsverkeer de export zich fors ontwikkelde waardoor de prijs van de landbouwproducten sterk steeg, gingen de boeren in Wieringerwaard een ‘gouden tijd’ tegemoet (tot ± 1875). In deze glorieperiode kreeg Wieringerwaard de bijnaam ‘Pauwenstad’.

Bloembollenteelt

De zandgrond van de Westpolder bleek in 1912 uitermate geschikt voor bloembollenteelt. Op die grond kon men voor de komst van de kunstmest (rond 1890) en voor de verbeterde waterhuishouding slechts één koe op vijf hectare houden. Na 1920 kwam een tweede kolonisatie van pioniers uit de oude bollenstreek op gang. Dit maakte Breezand tot het dichtst bevolkte deel van de polder. De bollenbedrijven in de gemeente Anna Paulowna exporteren jaarlijks voor een bedrag van tientallen miljoenen euro’s naar landen als Japan, USA, Duitsland, Engeland en Italië.

Bloemendagen

Eind april, begin mei worden in Anna Paulowna de Bloemendagen gehouden. Tijdens dit evenement stelt de plaatselijke bevolking zelfgemaakte bloemenmozaïeken tentoon langs de wegen in de polder. De mozaïeken worden bewonderd door tienduizenden mensen die dit evenement bezoeken. Honderden mensen werken ieder jaar samen om de ca. honderd mozaïeken te maken. Daarvoor gebruiken zij hyacinten, waarvan de nagels met spelden worden vastgezet. Per m2 mozaïek zijn ongeveer 10.000 ‘nagels’ nodig. Een deskundige jury beoordeelt alle mozaïeken. De maker van het mooiste mozaïek mag zich Nederlands Kampioen noemen. Anna Paulowna omvat het grootste aaneengesloten bloembollengebied van Nederland. Tijdens de bloemendagen staan de vele bloembollenvelden in volle bloei. Hierdoor ontstaat een mooi kleurig schouwspel. Naar de website van de Bloemendagen ...

Lentetuin

De Lentetuin Breezand is het visitekaartje van de bloembollensector uit het Noordelijk Zandgebied in de Kop van Noord-Holland. De tentoonstelling opende in 1981 voor het eerst haar deuren om de kwekers in deze regio een eigen podium te geven. Dat werd wenselijk geacht, omdat er geen enkel ander gebied ter wereld is waar zo’n verscheidenheid aan assortiment wordt geteeld. Tulpen, narcissen en lelies komen wereldwijd voor, maar bijzondere variëteiten als frittelaria meleagris, krokus, amaryllis en zantedeschia niet. Ze vereisen specifieke teeltomstandigheden en veel vakmanschap en deze combinatie is aanwezig in het Noordelijk Zandgebied. Het beste van wat de sector in de Kop van Noord-Holland heeft te bieden is te vinden op de Lentetuin Breezand. De inzenders voor deze tentoonstelling verzamelen zich jaarlijks rond het eerste weekend van maart om met hun inzending mee te dingen naar de Gouden Bolbloem, de ereprijs van de tentoonstelling. De producten worden gepresenteerd binnen een speciaal tuinontwerp, dat jaarlijks wordt ontwikkeld rond een ander thema. Meer hierover op de website van de Lentetuin ...

Akkerbouw

In het oostelijke deel van de gemeente, waar de grond uit lichte tot zware klei bestaat, hebben de boeren zich kunnen handhaven op gemengde akkerbouw- en veehouderijbedrijven. Totdat P.J. Waiboer in 1908 met zijn stamselectieproeven begon, die vijf jaar later tot oprichting van de ZAP (Zaaizaad en Pootgoedtelers Vereniging) leidde. De teelt van pootaardappelen voor de export is nu op vele akkerbouwbedrijven in de Oostpolder van groot belang. Op de zware zavel- en kleigronden van Wieringerwaard wordt voornamelijk veeteelt en akkerbouw bedreven.